QUAND LES MINIATURES FAISAIENT DE LA RÉCLAME

TOEN DE MINIATUREN RECLAME MAAKTEN

Berliet GAK Vapé-Bourbon

L’association des entreprises Vapé et Bourbon fût active entre 1954 et 1975. Ces deux entreprises avaient des rôles complémentaires : Vapé fabriquait les miniatures, concevait les moteurs à friction et diffusait les modèles neutres, tandis que Bourbon gérait les marchés publicitaires et promotionnels. Leur collaboration a donné naissance à de nombreux objets destinés avant tout à la publicité plutôt qu’aux collectionneurs.

De samenwerking van de bedrijven Vapé en Bourbon was actief van 1954 tot 1975. Deze twee bedrijven vervulden complementaire rollen: Vapé produceerde de miniaturen, ontwierp de veermotoren en verspreidde de neutrale modellen, terwijl Bourbon de reclame- en promotie-markten beheerde. Hun samenwerking resulteerde in talrijke voorwerpen die voornamelijk bedoeld waren voor reclame in plaats van voor verzamelaars.

Après l’arrêt de cette activité, Bourbon s’est recentré sur la fabrication industrielle de pièces automobiles, tandis que Vapé s’est reconvertie dans la plasturgie ferroviaire. Leur production de miniatures reste aujourd’hui recherchée, notamment les porte-clés et miniatures publicitaires.

Na de stopzetting van deze activiteit heeft Bourbon zich gericht op de industriële productie van auto-onderdelen, terwijl Vapé zich heeft toegewijd op  de kunststofindustrie voor de spoorwegen. Hun productie van miniaturen is tot op heden gewild, met name de sleutelhangers en reclame-miniaturen.

La gamme de véhicules produits repose principalement sur des utilitaires français, avec une forte présence de la marque Berliet (GLC, GLR, GAK, etc.). Ces modèles étaient déclinés pour de nombreuses marques commerciales (pétroliers, électroménager, presse), servant de supports publicitaires. Les Peugeot utilitaires complétaient cette offre. Les miniatures, en plastique de qualité, présentent toutefois des échelles variables, reflet de leur vocation promotionnelle plutôt que de précision modéliste.

De reeks geproduceerde voertuigen is voornamelijk gebaseerd op Franse bedrijfswagens, met een sterke aanwezigheid van het merk Berliet (GLC, GLR, GAK, enz.). Deze modellen werden aangeboden voor verschillende commerciële merken (oliebedrijven, huishoudelijke apparaten, drukwerk), en dienden als reclameondersteuning. De Peugeot bedrijfswagens vulden dit aanbod aan. De miniaturen, vervaardigd uit kwaliteitsplastic, vertonen echter variabele schalen, wat de promotionele functie eerder dan de modelprecisie weerspiegelt.

Le Berliet GAK Total illustre parfaitement la stratégie de Vape-Bourbon : proposer un objet à la fois ludique et publicitaire. Distribué souvent comme cadeau ou objet promotionnel, il pouvait être offert lors d’opérations commerciales ou à des partenaires. Sa conception en plastique robuste assurait une bonne durabilité, même en usage comme jouet.

De Berliet GAK Total illustreert perfect de strategie van Vape-Bourbon: het aanbieden van een object dat zowel vermakelijk als reclamegericht is. Vaak uitgedeeld als cadeau of promotioneel artikel, kon het worden gegeven tijdens commerciële acties of aan partners. De robuuste kunststof constructie zorgde voor een goede duurzaamheid, zelfs bij gebruik als speelgoed.

Le choix du Berliet GAK n’est pas anodin : ce véhicule utilitaire, courant dans la France des Trente Glorieuses, était facilement identifiable et offrait une surface idéale pour l’apposition de logos comme celui de Total. Cette visibilité en faisait un excellent vecteur marketing.
Aujourd’hui, ces modèles sont recherchés par les collectionneurs, non seulement pour leur valeur nostalgique, mais aussi pour la diversité des livrées publicitaires existantes. Le GAK Total fait partie des pièces emblématiques de cette production, témoignant du lien étroit entre industrie du jouet et communication commerciale dans les années 1950 à 1970.

De keuze voor de Berliet GAK is niet toevallig: dit utilitaire voertuig, dat veel voorkwam in het Frankrijk van de Glorieuze Dertig, was gemakkelijk te herkennen en bood een ideale oppervlakte voor het aanbrengen van logo's zoals dat van Total. Deze zichtbaarheid maakte het tot een uitstekende marketingtool.
Tegenwoordig zijn deze modellen gewild bij verzamelaars, niet alleen vanwege hun nostalgische waarde, maar ook vanwege de diversiteit aan bestaande reclame-uitvoeringen. De GAK Total is een van de iconische stukken uit deze productie, die getuigt van de nauwe band tussen de speelgoedindustrie en commerciële communicatie in de jaren 1950 tot 1970.

UNE COPIE DU PASSÉ

EEN KOPIE VAN HET VERLEDEN

NOREV CL5513
Unic MZ 125 T Esterel 1962

Norev a sorti récemment un semi-remorque Unic MZ 125 T Esterel  en trois versions différentes. Ces trois modèles sont fondés sur la copie d’anciens modèles Dinky Toys référencés 803 et 887.
Unic, propriété de Simca depuis 1952, était le deuxième constructeur français de camions après Berliet au début des années 60. C’est en 1962 que la gamme MZ avec cabine avancée fût lancée.
Dinky Toys, toujours soucieux de suivre l’actualité automobile en avait sorti dès 1963 un modèle réduit sous la forme d’un magnifique semi-remorque citerne aux couleurs de Air-BP.

Norev heeft onlangs een Unic MZ 125 T Esterel oplegger uitgebracht in drie verschillende versies. Alle drie de modellen zijn gebaseerd op de kopie van de oude Dinky Toys modellen 803 en 887.
Unic, sinds 1952 eigendom van Simca, was begin jaren 1960 na Berliet de grootste vrachtwagenfabrikant van Frankrijk. De MZ-serie met voorwaartse cabine werd in 1962 gelanceerd.
Dinky Toys die altijd an de laatste ontwikkelingen in de auto-industrie volgde, bracht in 1963 er een schaalmodel van uit in de vorm van een prachtige tankoplegger in de kleuren van Air-BP.

Comment se fait-il donc que Norev sorte ainsi une copie d’un ancien modèle Dinky Toys? Sachant que Norev avait développé toutes les répliques de Dinky Toys pour les éditions Atlas il est vraisemblable que certains modèles étaient encore en cours de développement lorsqu’Atlas fit faillite. Le repreneur DeAgostini a poursuivi pendant une courte période la série en Italie sans toutefois développer de nouveaux modèles.
La conception d’une miniature ayant un coût, Norev a donc dû décider d’achever ces modèles et de les commercialiser sous son propre nom.
Apparemment, le service du marketing de ce fabricant eut quelques hésitations sur la marque de commercialisation car la miniature est estampillée CIJ. Norev est propriétaire de cette ancienne marque française.

Waarom brengt Norev dan een kopie uit van een oud Dinky Toys-model?
Aangezien Norev alle Dinky Toys replica's voor de Atlas-edities had ontwikkeld, is het waarschijnlijk dat sommige modellen nog in ontwikkeling waren toen Atlas failliet ging. De nieuwe eigenaar, DeAgostini, zette de serie korte tijd voort in Italië, maar ontwikkelde geen nieuwe modellen.
Omdat het ontwerpen van een miniatuur geld kost, moest Norev hebben besloten om deze modellen af te maken en onder eigen naam op de markt te brengen.
Blijkbaar had de marketingafdeling van de fabrikant wat twijfels over de merknaam, want het merk CIJ, eigendom van Norev, staat gegraveerd op het chassis van de trekker.  

Quoiqu’il en soit ce modèle a une grande valeur ludique et comporte de nombreuses fonctions aussi bien sur le tracteur que sur la remorque. En effet, Norev a repris presque toutes les caractéristiques de l’original.
Tout comme sur la miniature Dinky Toys, ce modèle a des phares qui s’allument. Une pile logée sous le châssis alimente une petite ampoule qui illumine une pièce en plastique translucide formant les phares.
Norev n’a pas respecté la construction originale, car la pile est enfermée dans un logement fermé par des vis et l’ampoule n’est pas accessible tandis que sur le modèle Dinky Toys tout ceci était contenu dans une sorte de tiroir coulissant sous le châssis.
De plus, la fausse roue de secours servait d’interrupteur ce qui n’est pas le cas ici.
Une ampoule de faible voltage illumine une pièce en plastique translucide qui forme les phares.
La luminosité des phares reste ainsi extrêmement faible et à peine perceptible. N’aurait –il pas été plus simple d’utiliser un système moderne à LED ?

Dit model blijft in ieder geval erg leuk en heeft meerdere functies op zowel de trekker als de oplegger. In feite heeft Norev bijna alle features van het origineel overgenomen.
Norev heeft de originele constructie niet behouden, want de batterij zit in een behuizing die is afgesloten met schroeven en de gloeilamp is niet toegankelijk, terwijl dit bij het Dinky Toys model allemaal in een soort schuiflade onder het chassis zat.
Daarnaast diende het nepreservewiel als schakelaar, wat hier niet het geval is.
Een gloeilamp met laag voltage verlicht een doorschijnend plastic deel dat de koplampen vormt.
Hierdoor blijft de helderheid van de koplampen extreem laag en nauwelijks waarneembaar. Zou het niet eenvoudiger zijn geweest om een modern LED-systeem te gebruiken?

La semi-remorque s’attèle au tracteur au moyen d’une boucle métallique venant emprisonner la languette présente sur le tracteur. La béquille montée sur cette pièce se remonte automatiquement lors de l’accouplement de la remorque au tracteur.

De oplegger wordt aan de trekker gekoppeld door middel van een metalen gesp die de tong op de trekker klemt. Wanneer de oplegger aan de trekker wordt aangekoppeld, gaat de steunpoot automatisch omhoog.

La citerne fonctionne presque comme une vraie. Deux bouchons s’ouvrent au dessus afin de pouvoir la remplir d’eau. Sous la citerne se présente un petit bouchon faisant office de robinet. Les tuyaux contenus dans les flancs de la citerne peuvent y être branchés pour effectuer une livraison

De tank werkt bijna net als een echte. Er gaan twee doppen open aan de bovenkant om de tank met water te vullen. Onder de tank zit een klein kraantje. De slangen in de zijkanten van de tank kunnen erop worden aangesloten om water af te tappen.

Comme toutes les copies, cette miniature n’égale pas son ancêtre mais contentera certainement ceux qui n’ont pu acquérir l’originale.
Il est à noter que le modèle de Dinky Toys avait aussi inspiré le duo Altaya-Ixo qui dans de cadre de la série presse "Les Semi-remorques d’Exception" avaient sorti un modèle similaire. Bien sûr, celui-ci ne comporte aucune fonction mais est très riche en détails.

Zoals alle kopieën kan ook dit miniatuur niet tippen aan zijn voorganger, maar het zal zeker in de smaak vallen bij diegenen die het origineel niet konden bemachtigen.
Opgemerkt moet worden dat het Dinky Toys model ook het Altaya-Ixo duo inspireerde, die een soortgelijk model produceerden als onderdeel van de kioskserie « Les Semi-remorques d’Exception ».. Deze heeft natuurlijk geen functies, maar zit wel vol details.

RENCONTRES DE THÈMES DE COLLECTION

 Ontmoeting van verzamelthema’s

Un timbre et une voiture miniature n’ont rien en commun sauf qu’ils fassent l’objet de collection.
Toute similitude s’arrête là et généralement les collectionneurs de l’un ignorent les autres, quoique rien n’empêche de collectionner les deux en même temps.

Er is nagenoeg geen overeenkomst tussen en een postzegel en een miniatuur auto,  behalve dat beide verzameld kunnen worden.  Elke gelijkenis eindigt hier en  meestal de verzamelaars van de ene negeren de anderen, hoewel niets verbied om alle twee tegelijkertijd te  verzamelen.  

 C’est donc inimaginable qu’une association philatélique fasse fabriquer par Dongguan en Chine une série de voitures miniatures. Ce fût cependant le cas au Liechtenstein où la "Philatelie Lichtenstein" a fait fabriquer une série de 20 miniatures paraissant sur des timbres de ce pays.  Cette série est épuisée depuis longtemps mais certains modèles restent et se trouvent encore dans les boutiques de Vaduz.

Het is dan ook onvoorstelbaar dat een filatelistische  vereniging een reeks miniatuurauto’s liet vervaardigen door Dongguan in China. Dit was echter het geval in Liechtenstein, waar de "philatelie Lichtenstein" een reeks van 20 miniaturen maakte die op postzegels uit dat land verschenen.  Deze serie is al lange tijd uitverkocht, maar sommige modellen zijn nog steeds in de winkels van Vaduz.

 Non seulement ceci est plus que surprenant mais cette série comporte des modèles de marques de voitures   oubliées et inconnue. Cette miniature reproduit une Hinstin de 1920. Cette marque Française a existé de 1920 à 1926 et fabriquait des voitures légères de type cycle car qui à l’époque étaient moins taxées. 

Niet alleen is dit meer dan verrassend, maar deze serie bevat modellen van vergeten en onbekende automerken. Deze miniatuur reproduceert een  Hinstin  uit 1920. Dit Franse merk bestond van 1920 tot 1926 en maakte lichte auto's omdat deze toen minder belast waren. 

LE "CHEVAL MÉCANIQUE"

HET "MECHANISCHE PAARD"

FAR la branche "camion" de Chenard et Walker devient indépendante après le rachat de la marque par Chausson en 1936 et présente dès 1937 un curieux tracteur à trois roues.
Ce tracteur, construit sous licence Scammel, eut beaucoup de succès auprès des entreprises de transport à cause de son système d’accrochage et décrochage automatique de la remorque et de sa capacité de manœuvrer dans des espaces très réduits. Il fût produit jusqu’en 1972.

FAR was de vrachtwagentak van Chenard en Walker en bleef onafhankelijk na de overname van het merk door Chausson in 1936. In 1937 presenteert FAR een vreemde ogende trekker met drie wielen. Deze trekker, gebouwd onder Scammel licentie, was zeer succesvol bij transportbedrijven vanwege zijn systeem om de opleger automatisch aan of loskoppelen en het vermogen om in zeer kleine ruimten te manoeuvreren. Het werd geproduceerd tot 1972.

 A une époque où le chargement des camions se faisait manuellement et où les camions n’avaient pas de direction assistée, ce tracteur à trois roues qui pouvaient tourner presque sur place offrait d’énormes possibilités pour les transports sur courtes distances et les manœuvres en milieu urbain. 

In die tijd, het laden en lossen van de vrachtwagens gebeurde met de hand en veel mensenkracht. De vrachtwagens geen stuurbekrachtiging. Handmatig gedaan en vrachtwagens had geen macht stuurinrichting. Deze driewielige trekker die met een heel korte draaicirkel en zijn automatische systeem bod enorme mogelijkheden voor vervoer over korte afstanden en de manoeuvres in stedelijke gebieden..

 Les premiers tracteurs étaient équipés d’un moteur de Citroën Traction Avant ou Walker, puis par la suite Renault, Alfa diesel, Hispano, Perkins ou encore Panhard. La tenue de route, surtout à vide et le freinage du camion étaient aléatoires mais sa maniabilité exceptionnelle et le système d’accrochage automatiques de la remorque restaient ses qualités principales. 

De eerste trekkers waren uitgerust met een motor van de Citroën Traction Avant of Walker, maar later ook van Renault, Alfa diesel, Hispano, Perkins en Panhard. De wegligging, vooral leg, liet veel te wensen over evenals de remmen. Echter de uitzonderlijke wendbaarheid en automatische koppelingsysteem van de oplegger bleven zijn belangrijkste kwaliteiten.

 Les modèles miniatures de FAR sont rares et proviennent la plus part de petits fabricants de Kit. Haxo a fabriqué plusieurs kits de ce tracteur dans sa configuration originelle. Aussi faut-il saluer l’initiative d’Altaya et d’Ixo de produire cet engin bizarre dans la série presse "Semi-remorques d'exception". Ixo a reproduit un modèle FAR CM75 de 1962.

Miniatuurmodellen van deze FAR zijn zeldzaam en vooral afkomstig van kleine fabrikanten van handbouwkits. Haxo heeft verschillende kits van deze trekker in een eerdere configuratie vervaardigd maar deze kits zijn uitverkocht. Daarom is het initiatief van Altaya en Ixo welkom om dit raar ding in de kioskserie "Semi-remorques d'exception" op te nemen.
Het door IXO gereduceerd model is een FAR CM75 uit 1962.

 Le tracteur offre un niveau de finition surprenant pour un modèle de série presse. La cabine comporte les détails habituels comme les essuie-glaces et rétroviseur mais aussi un intérieur gris, complet avec contreportes et tableau de bord, trois sièges ocre et un volant noir. Le châssis est simple mais comporte les éléments nécessaires comme le réservoir et le coffre à batterie. Deux roues de secours sont en place et le système d’attelage automatique est reproduit schématiquement. 

Het afwerkingniveau van deze trekker is verassend hoog voor een model dat deel uit een kioskserie maakt. De cabine heeft de gebruikelijke details zoals de ruitenwissers en achteruitkijkspiegel maar ook een licht grijs interieur, compleet met deurenbekleding en dashboard, drie oranje bruine zittingen en een zwart stuurwiel. Het chassis is eenvoudig maar heeft de noodzakelijke elementen als de tank en de batterijkoffer. Twee verschillende reservewielen liggen erop maar het automatische koppelingsysteem wordt schematisch weergegeven.

 La remorque, toute en plastique sauf le châssis est une remorque standard utilisée aussi pour d’autres attelage. Elle ressemble assez à la remorque réelle sans en être toutefois une reproduction exacte. La béquille est repliable.
Finalement une miniature bien sympathique d’un véhicule bien typique du paysage urbain parisien des années 50 à 70 mais aujourd’hui oublié. 

De oplegger is volledig op et chassis na volledig van plastic gemaakt en dus vrij licht. Het is een standaard aanhanger die ook voor andere modellen van deze serie werd gebruikt. Het lijkt vrij aardig op de werkelijke oplegger maar is echter geen exacte reproductie ervan.
De steun is inklapbaar.
Eindelijk een mooi model van een typisch voertuig uit de jaren 50 tot 70 waarvan de meeste in Parijs hebben gereden en toch onbekend gebleven. 

 

Le vrai en action / de echte aan het werk.
(Photo du net / Webfoto)